Kamerun'da şirket kuruluş maliyeti: Şirket kurmak ne kadar tutar? Prosedür ve vergi yükümlülükleri

Kamerun'da şirket kuruluş maliyeti, küçük bir limited şirket için 100.000 FCFA'nın oldukça altında kalabilir; noter ve daha yüksek sermaye devreye girdiğinde ise birkaç yüz bin frangı bulabilir. Aradaki fark; hukuki şekle, sermaye tutarına ve esas sözleşmenin adi yazılı şekilde mi yoksa noter huzurunda mı imzalandığına bağlıdır. Bu rehber OHADA hukuku kapsamındaki şirket türlerini, tek durak kuruluş prosedürünü, uygulayıcıların bildirdiği maliyetleri, gerekli belgeleri ve ilk günden başlayan vergi ve sosyal güvenlik yükümlülüklerini açıklar.

Yasal çerçeve: OHADA ve ulusal kurallar

Kamerun, Afrika'da Ticaret Hukukunun Uyumlaştırılması Örgütü OHADA'nın on yedi üye devletinden biridir. Bu nedenle şirketler, 2014'te revize edilen Ticaret Şirketleri ve Ekonomik Çıkar Grupları Hakkında OHADA Tek Tip Kanunu ile Ticaret ve Taşınır Rehni Sicili'ni (RCCM) düzenleyen Genel Ticaret Hukuku Hakkında Tek Tip Kanun'a tabidir. Ulusal mevzuat ise tescil prosedürünü, vergileri ve harçları ekler. Uygulamada kuruluş, Yatırım Teşvik Ajansı'nın yönettiği ve ticaret sicilini, vergi idaresini ve sosyal güvenliği tek çatı altında toplayan tek durak ofis olan bir Centre de Formalités de Création d'Entreprises (CFCE) üzerinden yapılır.

Hukuki şekil seçimi

• SARL (société à responsabilité limitée, limited şirket): küçük ve orta ölçekli işletmeler için en yaygın şekil. Kamerun asgari sermayeyi 100.000 FCFA'ya indirdi. Tek ortaklı versiyonu olan SARLU da mevcuttur.
• SAS (société par actions simplifiée, basitleştirilmiş anonim şirket): 2014 OHADA reformuyla getirilen bu şekil, büyük ölçüde esas sözleşmeyle belirlenen esnek bir yönetim yapısı sunar ve yatırımcılar ile girişimler arasında popülerdir.
• SA (société anonyme, anonim şirket): daha büyük şirketlere uygundur ve bazı düzenlemeye tabi faaliyetler için zorunludur; OHADA, yönetim kurulu veya genel müdürle birlikte 10 milyon FCFA asgari sermaye öngörür.
• Yabancı bir şirketin şubesi: sınırlı bir süre için izin verilir; bu sürenin sonunda OHADA, şubenin yerel bir şirkete dönüştürülmesini veya muafiyet alınmasını şart koşar.
• Şahıs işletmesi (établissement): sahibinin kendi adına tescil edilir; kişisel varlıklar ile işletme varlıkları arasında ayrım yoktur.

Kamerun'da şirket kuruluş maliyeti: gerçekte ne ödersiniz?

CFCE'deki resmî harçlar mütevazıdır; asıl büyük maliyetler noterlerden, avukatlardan ve sermayeden kaynaklanır. Uygulayıcılar, adi yazılı esas sözleşmeli bir SARL için yaklaşık 69.625 FCFA asgari maliyet bildirmektedir: RCCM tescili (21.500 FCFA), esas sözleşme tescil harcı (20.000 FCFA), yasal ilan (13.125 FCFA) ve damga pulları (15.000 FCFA). Uygulayıcıların sermaye 1.000.000 FCFA'yı aştığında zorunlu olduğunu belirttiği şekilde esas sözleşme noter tarafından hazırlandığında, toplam maliyetin sermayeye ve noter ücretlerine bağlı olarak yaklaşık 220.000 ile 470.000 FCFA arasında olduğu bildirilmektedir. Buna bir bankaya veya notere yatırılması gereken sermayenin kendisi, ofis kirası ve varsa sektörel lisanslar eklenir. Harçlar Finans Kanunu ile değişir; bu nedenle bütçe yapmadan önce güncel tarifeyi CFCE'den veya bir noterden teyit edin.

Kuruluş prosedürü ve süresi

1. Esas sözleşmeyi hazırlayın (statuts): adi yazılı olarak veya noter huzurunda; yöneticilere ve ortaklara imzalatın.
2. Sermayeyi yatırın ve yatırma belgesini alın.
3. CFCE'ye başvurun: ortakların ve yöneticilerin kimlik belgeleri, şirket merkezinin adres belgesi, imzalı esas sözleşme, sermaye belgesi ve uygunluk beyanı ile.
4. RCCM numarasını ve vergi mükellefi tekil kimlik numarasını (NIU) alın; personel istihdam edecekseniz Ulusal Sosyal Sigorta Kurumu (CNPS) nezdinde işveren kaydını tamamlayın.

CFCE'nin resmî hedefi 72 saattir; uygulamada ise uygulayıcılar, şirket türüne ve dosyanın eksiksiz olup olmamasına bağlı olarak üç ila on beş günlük bir süre planlanmasını tavsiye etmektedir. Yabancı ortaklar, kendi ülkelerinden temin edilecek onaylı ve gerektiğinde tercüme edilmiş şirket belgeleri için ek süre öngörmelidir.

İlk günden başlayan vergi yükümlülükleri

Tescil, vergiye uyum yükümlülüklerini hemen başlatır. PwC'nin dünya çapındaki vergi özetlerine göre kurumlar vergisi, cirosu 3 milyar FCFA'nın üzerindeki şirketler için %33, koşulları sağlayan daha küçük şirketler için %27,5 oranındadır; bu oranlar %10'luk ek belediye vergisini içerir. Vergi rejimine bağlı olarak cironun %2,2'si veya %5,5'i oranında bir asgari vergi, kurumlar vergisine mahsuben aylık taksitlerle ödenir. Katma değer vergisi, belediye ek vergisi dahil %19,25 oranında uygulanır. Şirketler ayrıca çalışanların gelir vergisini ve sosyal güvenlik primlerini keserek yatırmak, OHADA muhasebe sistemine göre defter tutmak ve yıllık mali tablolarını sunmak zorundadır. Yerel bir mali müşavir, yeni bir şirketin yapabileceği genellikle en uygun maliyetli uyum yatırımıdır.

Yaygın hatalar ve riskler

• Yanlış şirket türünü seçmek: SARL'ın kuruluşu ucuzdur, ancak yatırımcı almak açısından SAS'a göre daha az esnektir.
• Sektörel lisansları göz ardı etmek: madencilik, bankacılık, ulaştırma, sağlık ve daha pek çok faaliyet, tescilden sonra ayrı bir izin gerektirir; Kamerun'da maden ruhsatı başvurusu rehberimize bakın.
• Muvazaalı (nominee) düzenlemeler: kuralları dolanmak için payları başka birinin adına tescil ettirmek, yatırımcıları kontrol kaybına ve hukuki uyuşmazlıklara maruz bırakır.
• Geciken vergi ve CNPS beyanları: cezalar hızla birikir ve kamu ihaleleri ile banka finansmanı için gereken vergi borcu yoktur yazılarının alınmasını engelleyebilir.

Yabancı yatırımcılar bu rehberi, teşvikleri ve kârların yurt dışına transferini ele alan Kamerun'da yabancı yatırım mevzuatı açıklamamızla birlikte okumalıdır.

English · Français · Deutsch · Türkçe · Русский · 中文 · العربية